เบาหวานชนิดที่ 1 คืออะไร สรุปให้เข้าใจง่าย

เบาหวานชนิดที่ 1 คืออะไร คือโรคที่ร่างกายสร้างอินซูลินเองไม่ได้ เพราะระบบภูมิคุ้มกันไปทำลายเซลล์ตับอ่อนที่ทำหน้าที่ผลิตอินซูลิน พอไม่มีอินซูลิน น้ำตาลในเลือดก็สูงเรื่อยๆ เพราะเข้าเซลล์ไปใช้เป็นพลังงานไม่ได้ คนที่เป็นชนิดนี้เลยต้องฉีดอินซูลินทดแทนไปตลอด

รู้สาเหตุของเบาหวานชนิดที่ 1 เกิดจากอะไร?

หลักๆ เกิดจากภูมิคุ้มกันของตัวเองไปโจมตีเซลล์เบต้าในตับอ่อน โดยเข้าใจผิดว่าเป็นสิ่งแปลกปลอม ทำให้เซลล์ที่สร้างอินซูลินถูกทำลายไปเรื่อยๆ ส่วนสาเหตุที่ทำให้ภูมิคุ้มกันพลาดแบบนี้ ยังไม่รู้แน่ชัด แต่เชื่อว่าเกี่ยวกับพันธุกรรมร่วมกับปัจจัยกระตุ้นบางอย่าง เช่น การติดเชื้อไวรัสบางชนิด

เบาหวานชนิดที่ 1 กับชนิดที่ 2 มีความต่างกันยังไง?

มาดูความต่างของเบาหวานสองชนิดกัน แบบแรกคือชนิดที่ 1 มักเจอในเด็กและวัยรุ่น อาการจะเกิดเร็วและรุนแรง มีสัดส่วนผู้ป่วยอยู่ที่ 5-10% ส่วนชนิดที่ 2 ส่วนใหญ่เจอในผู้ใหญ่ ค่อยๆ เป็นค่อยไป และมีสัดส่วนผู้ป่วยเยอะมากถึง 90-95% เลย (31 ตุลาคม 2025) [1]

กินหวานเยอะๆ ทำให้เป็นเบาหวานชนิดที่ 1 ไหม?

อันนี้เข้าใจผิดกันบ่อยมาก เบาหวานชนิดที่ 1 ไม่ได้เกิดจากกินหวานหรือน้ำหนักเกิน แต่เกิดจากภูมิคุ้มกันทำลายตับอ่อนเอง ต่อให้กินคลีนแค่ไหนก็เป็นได้ ถ้าเป็นชนิดที่ 2 ต่างหากที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการกินและน้ำหนักตัวมากกว่า

อะไรคือปัจจัยเสี่ยงของโรคเบาหวานชนิดที่ 1?

เริ่มจากประวัติครอบครัว ถ้าพ่อแม่หรือพี่น้องเป็นเบาหวานชนิดที่ 1 เราก็จะมีเสี่ยงเพิ่มขึ้นนิดหน่อย ต่อมาเรื่องพันธุกรรม ถ้ามียีนบางตัวอย่าง HLA บางแบบ ก็ทำให้เสี่ยงเป็นโรคนี้ได้เหมือนกัน ส่วนเรื่องอายุ แม้ว่าจะเกิดได้ทุกวัย แต่จะเจอเยอะเป็นพิเศษในช่วง 4–7 ขวบ และช่วง 10–14 ขวบ (2 ธันวาคม 2025) [2]

เบาหวานชนิดที่ 1 มีอาการยังไง?

อาการที่พบบ่อยคือ หิวน้ำบ่อยมาก ปัสสาวะบ่อยโดยเฉพาะตอนกลางคืน หิวข้าวเก่งแต่น้ำหนักลด อ่อนเพลีย ตาพร่ามัว บางรายอาการมาไวและรุนแรง เช่น คลื่นไส้อาเจียน หายใจหอบลึก ตัวมีกลิ่นคล้ายผลไม้ ซึ่งเป็นสัญญาณของภาวะเลือดเป็นกรดจากคีโตน ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

ใครมีความเสี่ยงเป็นเบาหวานชนิดที่ 1 บ้าง?

ส่วนใหญ่พบในเด็กและวัยรุ่น แต่ผู้ใหญ่ก็เป็นได้เหมือนกัน คนที่มีคนในครอบครัวเป็น โรคเบาหวาน ชนิดที่ 1 จะมีความเสี่ยงสูงขึ้นเล็กน้อย แต่หลายคนก็ไม่มีประวัติครอบครัวเลยแล้วก็เป็นได้ เพราะยังไม่มีวิธีป้องกันหรือคาดเดาล่วงหน้าได้แน่ชัด

เบาหวานชนิดที่ 1 สามารถรักษาหายไหม?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด แต่ควบคุมได้ด้วยการฉีดอินซูลินทดแทนไปตลอดชีวิต ร่วมกับการคุมอาหารและตรวจน้ำตาลสม่ำเสมอ ถ้าควบคุมดีก็ใช้ชีวิตได้ปกติ เรียน ทำงาน ออกกำลังกายได้เหมือนคนทั่วไป

ต้องฉีดอินซูลินตลอดชีวิตเลยหรือไม่?

ใช่ เพราะร่างกายสร้างอินซูลินเองไม่ได้แล้ว จึงต้องฉีดหรือใช้ปั๊มอินซูลินเข้าไปทดแทนทุกวัน ขาดไม่ได้ ถ้าหยุดฉีดจะเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ เพราะน้ำตาลจะพุ่งสูงจนเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง

ถ้าปล่อยชนิดนี้ไว้ไม่รักษาจะเป็นอันตรายแค่ไหน?

อันตรายมาก เพราะน้ำตาลในเลือดจะสูงขึ้นเรื่อยๆ จนร่างกายเริ่มดึงไขมันมาสลายแทน เกิดสารคีโตนคั่งในเลือด ทำให้เลือดเป็นกรด ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินที่เรียกว่า DKA อาจทำให้หมดสติหรือเสียชีวิตได้ถ้าไม่ได้รับการรักษาทัน

สรุปให้รู้เบาหวานชนิดที่ 1 เกิดจากอะไร?

เบาหวานชนิดที่ 1 คือ ภาวะที่ร่างกายสร้างอินซูลินได้น้อยหรือแทบไม่ได้เลย ทำให้น้ำตาลในเลือดสูง ผู้ป่วยจึงต้องใช้อินซูลินเพื่อช่วยควบคุมระดับน้ำตาล และดูแลตัวเองอย่างต่อเนื่อง