Growth hormone คืออะไร สำคัญกับร่างกายยังไง?

Fiona
12 ก.พ. 26
17:08
117 views

Growth hormone คืออะไร โกรทฮอร์โมนคือฮอร์โมนสำคัญ ที่ร่างกายสร้าง มีหน้าที่เกี่ยวกับการเจริญเติบโต การซ่อมแซมเซลล์ และการรักษาสมดุลของระบบร่างกาย โดยเฉพาะในช่วงวัยเด็ก และวัยรุ่น ที่ร่างกายกำลังพัฒนา แต่ในผู้ใหญ่เอง ฮอร์โมนตัวนี้ก็ยังมีบทบาทต่อสุขภาพโดยรวม

Growth hormone คืออะไร ยังไงสำคัญ?
หน้าที่ของโกรทฮอร์โมน
วิธีดูแลให้โกรทฮอร์โมนสมดุล

โกรทฮอร์โมนคืออะไร ยังไงสำคัญ?

โกรทฮอร์โมนคือฮอร์โมนชนิดโปรตีน ที่สร้างจากต่อมใต้สมองส่วนหน้า มีหน้าที่สำคัญ ต่อการเจริญเติบโตของร่างกาย โดยเฉพาะในเด็ก และวัยรุ่น ฮอร์โมนตัวนี้ ช่วยกระตุ้นการแบ่งตัวของเซลล์ การยืดตัวของกระดูก และการพัฒนา เนื้อเยื่อต่างๆ ระดับการหลั่ง จะถูกควบคุม อย่างเป็นระบบ

ผ่านฮอร์โมนที่กระตุ้น และยับยั้งจากสมอง ทำให้ร่างกาย สามารถรักษาสมดุล ได้ตามช่วงวัย โดยทั่วไประดับจะสูงในวัยเด็ก สูงสุดในช่วงวัยรุ่น และค่อยๆลดลง เมื่ออายุมากขึ้น นอกจากบทบาทด้านการเติบโตแล้ว โกรทฮอร์โมนยังมีผล ต่อการเผาผลาญพลังงาน การสังเคราะห์โปรตีน และการจัดการไขมันในร่างกาย

อีกทั้งยังกระตุ้นให้ตับ สร้างสารที่ชื่อว่า insulin-like growth factor-1 (IGF-1) ซึ่งช่วยเสริมกระบวนการเจริญเติบโต และซ่อมแซมเนื้อเยื่อ หากระดับฮอร์โมนนี้ผิดปกติ อาจนำไปสู่ภาวะขาดฮอร์โมน ที่ทำให้เด็กเติบโตช้า หรือภาวะฮอร์โมนเกิน ที่ส่งผลต่อโครงสร้างร่างกาย ในผู้ใหญ่ได้ (1 พฤษภาคม 2023) [1]

พัฒนาการของโกรทฮอร์โมน

ในช่วงปลายทศวรรษ 1950 เริ่มมีการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับโกรทฮอร์โมน ในปี 1957 John C. Beck และคณะ รายงานผลการรักษาเด็กชายอายุ 13 ปีที่มีภาวะ hypopituitarism พบว่าโกรทฮอร์โมนจากมนุษย์และลิง ช่วยเพิ่มการเก็บไนโตรเจน และน้ำหนักตัวได้ แต่ก็พบความผิดปกติของกลูโคสหลังให้ฮอร์โมน

ต่อมาในปี 1958 มีการทดลองกับอาสาสมัคร 6 คน อายุ 15, 18, 24, 53 และ 68 ปี สะท้อนให้เห็นว่าการศึกษาครอบคลุมหลายช่วงวัย ก่อนที่วงการแพทย์ จะก้าวเข้าสู่ยุคเทคโนโลยี recombinant DNA จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 1985 เมื่อ Genentech พัฒนา recombinant human growth-hormone สำเร็จ

และยุติการใช้ฮอร์โมนที่สกัดจาก cadaver-derived HGH หลังจากนั้น FDA ได้อนุมัติ Nutropin Depot ในปี 1999 แม้ภายหลังจะยุติการผลิตในปี 2004 และในปี 2006 ได้อนุมัติยาฉีดฮอร์โมนของ Sandoz ซึ่งตอกย้ำความก้าวหน้า และบทบาทของ recombinant growth-hormone ในสหรัฐอเมริกา (27 มกราคม 2026) [2]

หน้าที่ของโกรทฮอร์โมน คืออะไร?

ช่วยให้ร่างกายเติบโต กระตุ้นการยืดตัว ของกระดูก และการเพิ่มขนาดของอวัยวะ ทำให้เด็ก และวัยรุ่นสูงขึ้น และพัฒนาได้ตามวัย
สร้างและซ่อมแซมกล้ามเนื้อ ช่วยให้ร่างกายสร้างโปรตีนมากขึ้น ส่งผลให้กล้ามเนื้อแข็งแรงขึ้น และช่วยฟื้นฟู หลังออกกำลังกาย หรือบาดเจ็บ
ช่วยเผาผลาญไขมัน กระตุ้นให้ร่างกาย ดึงไขมันสะสมมาใช้เป็นพลังงาน ช่วยลดการสะสม ไขมันส่วนเกิน
ควบคุมสมดุลพลังงานในร่างกาย มีบทบาทในการจัดการการใช้พลังงาน ทำให้ร่างกายทำงานได้มีประสิทธิภาพ
กระตุ้นการสร้าง IGF-1 จากตับ ฮอร์โมนนี้สั่งให้ตับ สร้างสารที่ช่วยเสริมการเจริญเติบโต และการซ่อมแซมเซลล์ ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
ช่วยรักษามวลกระดูก และความแข็งแรง ของโครงสร้างร่างกาย ทำให้กระดูกหนาแน่น และแข็งแรง ลดความเสี่ยงกระดูกบาง ในระยะยาว

ค่าปกติของโกรทฮอร์โมนตามวัยและเพศ

ระดับโกรทฮอร์โมนปกติจะแตกต่างกัน ตามเพศและช่วงวัย ระดับปกติในผู้ใหญ่ เพศชายอยู่ที่ 0.4-10 ng/mL หรือ 18-44 pmol/L ส่วนผู้ใหญ่ที่ถูกกำหนดเพศหญิง ตั้งแต่กำเนิดอยู่ที่ 1-14 ng/mL หรือ 44-616 pmol/L ขณะที่ในเด็ก จะมีระดับสูงกว่าคือ 10-50 ng/mL หรือ 440-2,200 pmol/L (1 พฤษภาคม 2024) [3]

วิธีดูแลให้โกรทฮอร์โมนสมดุล

นอนหลับให้เพียงพอ และมีคุณภาพ โกรทฮอร์โมนจะหลั่งมาก ในช่วงหลับลึก โดยเฉพาะช่วงก่อนเที่ยงคืน ควรนอนให้ได้ประมาณ 7–9 ชั่วโมงต่อคืน และเข้านอนเป็นเวลา
ออกกำลังกายสม่ำเสมอ การออกกำลังกายแบบแรงต้าน เวทเทรนนิ่ง และ HIIT ช่วยกระตุ้นการหลั่งโกรทฮอร์โมนตามธรรมชาติ
ควบคุมน้ำหนัก ให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม ไขมันสะสมมากเกินไป โดยเฉพาะรอบเอว อาจสัมพันธ์กับระดับโกรทฮอร์โมนที่ลดลง
รับประทานโปรตีนให้เพียงพอ โปรตีนเป็นวัตถุดิบสำคัญ ในการสร้าง และซ่อมแซมเนื้อเยื่อ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการทำงาน ของโกรทฮอร์โมน
ลดน้ำตาล และอาหารแปรรูป ระดับน้ำตาลในเลือด ที่พุ่งสูงบ่อยๆ อาจรบกวนสมดุลฮอร์โมน ควรเลือกอาหาร ที่มีคุณค่าทางโภชนาการ
จัดการความเครียด ความเครียดเรื้อรัง ส่งผลต่อสมดุลฮอร์โมนหลายชนิด การพักผ่อน ทำสมาธิ หรือทำกิจกรรม ที่ผ่อนคลายช่วยได้
หลีกเลี่ยงการอดนอน และใช้ชีวิตไม่เป็นเวลา การนอนดึกสม่ำเสมอ หรือเปลี่ยนเวลานอนบ่อยๆ อาจรบกวนจังหวะการหลั่งฮอร์โมน ตามธรรมชาติ

ถ้าโกรทฮอร์โมนต่ำเกินไปจะเป็นยังไง?

ถ้าโกรทฮอร์โมนต่ำเกินไป ในเด็กมักส่งผล ต่อการเจริญเติบโตโดยตรง เด็กจะมีส่วนสูง เพิ่มช้ากว่ามาตรฐาน เมื่อเทียบกับวัยเดียวกัน อัตราการโตต่อปีลดลง ทำให้ตัวเตี้ย หรือรูปร่างเล็กกว่าปกติ กล้ามเนื้อพัฒนาได้ไม่เต็มที่ และบางราย อาจมีพัฒนาการทางร่างกายล่าช้า โดยเฉพาะช่วงเข้าสู่วัยรุ่น

ในผู้ใหญ่ โกรทฮอร์โมนที่ต่ำเกินไป มักไม่เกี่ยวกับความสูง แต่ส่งผล ต่อองค์ประกอบร่างกาย และพลังงาน เช่นมวลกล้ามเนื้อลดลง ไขมันสะสมเพิ่มโดยเฉพาะรอบเอว เหนื่อยง่าย ความแข็งแรงลดลง รวมถึงมวลกระดูก ที่อาจลดลงในระยะยาว บางคนอาจรู้สึกอารมณ์แปรปรวน หรือคุณภาพชีวิตลดลง

โกรทฮอร์โมนคืออะไร กล่าวโดยสรุป

โกรทฮอร์โมนเป็นฮอร์โมนสำคัญ ที่มีบทบาทตั้งแต่การเจริญเติบโตในวัยเด็ก ไปจนถึงการรักษามวลกล้ามเนื้อ การเผาผลาญไขมัน และสมดุลพลังงานในผู้ใหญ่ ระดับฮอร์โมนที่เหมาะสม จึงมีความสำคัญต่อสุขภาพโดยรวม การดูแลตนเองให้เหมาะสม จึงเป็นพื้นฐานสำคัญ ในการรักษาระบบฮอร์โมนให้สมดุล

ถ้าโกรทฮอร์โมนสูงเกินไปจะเป็นยังไง?

ถ้าโกรทฮอร์โมนสูงเกินไป ผลกระทบจะแตกต่างกันตามช่วงวัย ในเด็กอาจทำให้เกิดภาวะตัวสูงผิดปกติ จากการที่กระดูกยืดตัวมากเกินไป ส่วนในผู้ใหญ่ ที่กระดูกหยุดยืดแล้ว อาจเกิดภาวะที่กระดูกมือ เท้า และใบหน้าหนาขึ้น ข้อขยายใหญ่ขึ้น เหงื่อออกมาก ปวดข้อ และเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน

อาหารอะไรที่ช่วยเสริมโกรทฮอร์โมน?

อาหารที่ช่วยการทำงานของโกรทฮอร์โมน ตามธรรมชาติ เป็นอาหารที่ช่วยให้ร่างกายสร้างเนื้อเยื่อได้ดี เช่นอาหารที่มีโปรตีนสูง ไข่ ปลา ถั่ว นม และโยเกิร์ต รวมถึงอาหารที่มีกรดอะมิโนบางชนิด ซึ่งเกี่ยวข้องกับการหลั่งฮอร์โมน และควรควบคุมปริมาณน้ำตาล ลดอาหารแปรรูป