รวมถาม-ตอบ เบาหวานลงไต คืออะไร

เบาหวานลงไต คืออะไร เกิดจากการที่มีน้ำตาลในเลือดสูงเรื้อรัง จนไปทำลายหลอดเลือดฝอยในไตให้อักเสบและเสื่อมลงเรื่อยๆ ถ้าปล่อยไว้จะกลายเป็นโรคไตเรื้อรังได้ โดยสมาคมเบาหวานแห่งประเทศไทยระบุว่า ผู้ป่วยเบาหวานประมาณ 20-40% มีโอกาสพัฒนาเป็นโรคไตโดยไม่รู้ตัว (6 กันยายน 2025) [1]

ทำไมเป็นเบาหวานแล้วถึงทำให้ไตพังไปด้วย?

ไตของเรามีหน่วยกรองเล็กๆ เต็มไปหมด เรียกว่า โกลเมอรูลัส ที่เต็มไปด้วยหลอดเลือดฝอย พอน้ำตาลในเลือดสูงนานๆ เข้า จะไปทำให้หลอดเลือดฝอยหนาตัวขึ้นและเสียหาย ทำให้ตัวกรองรั่ว โปรตีนที่ควรอยู่ในเลือดก็หลุดออกไปในปัสสาวะแทน พอเป็นแบบนี้นานๆ ไตก็ทำงานได้แย่ลงเรื่อยๆ

อาการเบาหวานลงไต เป็นอย่างไร?

ในช่วงแรกไม่มีอาการอะไรเลย ซึ่งอันตรายมาก เพราะกว่าจะรู้ตัวไตก็เสียไปเยอะแล้ว แต่พอเริ่มมีอาการ ปัสสาวะเป็นฟองเยอะผิดปกติ ขา เท้า หรือหน้าบวม โดยเฉพาะตอนเช้า อ่อนเพลียเหนื่อยง่าย ความดันสูงขึ้น และปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน ถ้าเจอควรรีบไปหาหมอเลย

รู้ได้ยังไงว่าเป็นเบาหวานลงไต ต้องตรวจอะไรบ้าง?

หลักๆ หมอจะตรวจ 2 อย่างนี้ ได้แก่

ตรวจปัสสาวะหาโปรตีน (Microalbuminuria) เพื่อดูว่ามีโปรตีนรั่วออกมาไหม เป็นสัญญาณเตือนแรกสุด
ตรวจเลือดดูค่าไต (Creatinine, eGFR) เพื่อดูว่าไตยังกรองของเสียได้ดีแค่ไหน

รู้สัญญาณเตือนเบาหวานลงไตมีกี่ระยะ?

ทางการแพทย์จะแบ่งเบาหวานลงไตเป็น 5 ระยะ แต่เพื่อให้เข้าใจง่ายจะแบ่งเป็น 3 ระยะหลัก ได้แก่

1.ระยะต้น มีไข่ขาวรั่วในปัสสาวะ 30–300 มก./วัน (ตรวจด้วยแถบจุ่มมาตรฐานไม่พบ)

2.ระยะกลาง มีไข่ขาวรั่วมากกว่า 300 มก./วัน (ตรวจด้วยแถบจุ่มพบ) เริ่มมีความดันสูงและไตทรุดลง

3.ระยะไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย ต้องฟอกไตหรือปลูกถ่ายไต

ที่มา: “เบาหวานลงไต” ปฏิบัติตัวอย่างไร (2026) [2]

ถ้าเป็นเบาหวานลงไตแล้ว จะรักษาหายไหม?

ถ้าไตเสียหายไปแล้วส่วนใหญ่ จะไม่กลับมาเป็นปกติ แต่สามารถชะลอไม่ให้แย่ลงได้ ถ้าคุมน้ำตาล คุมความดัน และดูแลตัวเองดีๆ ตั้งแต่เนิ่นๆ ยิ่งเจอเร็ว ยิ่งชะลอได้นาน บางคนอยู่ได้เป็นสิบๆ ปีโดยไตไม่วาย

เบาหวานลงไตมีวิธีป้องกันยังไง?

การป้องกันเบาหวานลงไตทำได้ไม่ยาก แค่คุมน้ำตาลในเลือด และความดันโลหิต ให้อยู่ในเกณฑ์ที่หมอแนะนำอย่างสม่ำเสมอ ร่วมกับลดเค็ม ไม่สูบบุหรี่ และกินยาตามที่หมอสั่งโดยไม่หยุดเอง ตรวจปัสสาวะ และเลือดเช็คค่าไตเป็นประจำทุกปี เพื่อจับสัญญาณตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่ไตจะเสียหายมาก

อาหารควรกิน ควรเลี่ยงที่คนเป็นเบาหวานต้องรู้

คนเป็นเบาหวาน ควรกินโปรตีนคุณภาพดีแต่พอเหมาะ เช่น ปลา ไข่ขาว เนื้อไม่ติดมัน เน้นผักโพแทสเซียมต่ำ และคุมคาร์โบไฮเดรตให้สม่ำเสมอ ควรเลี่ยงของเค็มจัด อาหารแปรรูป และของหวานน้ำตาลสูง ส่วนอาหารโพแทสเซียมสูงอย่าง กล้วย ทุเรียน ต้องปรึกษานักโภชนาการก่อนเป็นรายๆ ไป

เบาหวานลงไตอันตรายแค่ไหน ถ้าไม่รักษา?

ถ้าปล่อยไว้ไม่ดูแล ไตจะเสื่อมไปเรื่อยๆ จนถึงขั้นไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย ต้องฟอกไตหรือปลูกถ่ายไต เพื่อให้มีชีวิตอยู่ต่อได้ และยังเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ และหลอดเลือดไปด้วย เพราะปัญหามันจะมาพร้อมกัน

สรุปให้ชัด เบาหวานลงไตเกิดขึ้นได้ยังไง?

เบาหวานลงไตเกิดจากน้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานาน จนทำลายหลอดเลือดเล็กๆ ในไต ทำให้ไตกรองของเสียได้แย่ลง และถ้าปล่อยไว้โดยไม่ดูแล อาจทำให้ไตเสื่อมจนถึงขั้นไตวายได้